Balat Hüzün Hikayeleri

0
İstanbul’un Fatih ilçesinde kendi haline terk edilmiş geçmişi umursanmaz halde dikilir Balat. Altınboynuz lakaplı Haliç kıyısında Ayvansaray ile Fener arasında bir semt. Adını, muhtemelen Baltacı Balat dan almış ve surlardaki Blaherna Sarayı’na yakınlığından ötürü bu şekilde tanınmış.
İstanbul tarihinde Balat’ın özel önemi, İspanya’dan gelen Yahudilerin buraya yerleştirilmesi ve yakın zamanlara kadar buranın başlıca Yahudi mahallesi olarak varlığını sürdürmesidir. Ayrıca Yahudilerin Balat çevresine yerleşmeleri Gürcistan Yahudilerini de bu bölgeye çekmiştir. İspanya’da Engizisyon’dan kaçan Sefardim kolundan Yahudiler II. Bayezid’in davetiyle İstanbul’a gelmişlerdi.

balat6

15. yüzyıldan itibaren İstanbul’un Musevi toplumu Balat’ta ve Haliç’in karşısında Hasköy’de oturmuştur. Yahudi evlerinden günümüze kalan örnekler mahallenin içlerine doğru çoğalır. Bunlar genellikle üç katlı, dar ön yüzlü, ikinci ve üçüncü katlarında cumba gibi çıkmaları olan binalardır. Hepsi derin hikayeler taşır.

balat4

Eski Balat kapısından içeri girildiğinde sağ tarafta Yanbol Sinagogu, az ilerisinde de Makedonya’nın Ohri kasabasından gelen Yahudilerin yaptırdığı Ahrida Sinagogu bulunur. Balat’ın en eski sinagogunun burada olduğu sanılmaktadır ancak bugünkü yapı 19. yüzyıl ortalarından kalmadır.balat8

 

Balat Yahudileri 1950’lerden itibaren İsrail’e göçmüşlerdir. Kalanlar da şehrin başka semtlerine taşındıklarından Balat’ta çok az sayıda Yahudi kalmıştır. Semtte ayrıca Ayios Strati Ortodoks Kilisesi bulunur. Semtteki başlıca cami Mimar Sinan’ın eseri olan Ferruh Kethüda Camii’dir. Caminin az ilerisinde ise aslen bir Rum Ortodoks kilisesi olan ama 1629’da Ermeni-Gregoryen toplumuna verilen Surp Hreşdegabet Kilisesi bulunur. Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi Spor Kulübü’nün altyapısı burada bulunmaktadır.

balat_2

Fotoğraflar ilk bakışta varoş izlenimi verse bile, Balat aslında yaşayan bir İstanbul semti. Sokaklari tarih kokar, tabii anlayana… Çok yoksuldur semt, yoksulluk yayılır genzinize kadar, hatta acıtır. Pek çok yerde merdivenlere rastlarsiniz. İstanbullu’ların sadece fotoğraf kurslarında aklına gelen bu tarihi mekanı gezerseniz, elinde fotoğraf makineleri ile dolaşan bir çok yabancı turiste rastlarsınız. Kilometrelerce uzaktan burayı gezmeye gelirler…Eski İstanbul’u… Biz ise İstanbullu olarak yolunu bilmeyiz ya da aman deyip aklımıza getirmeyiz. Varoştur ya!balat5

Bir de özene bezene hazırlanmış, tıkır tıkır işleyen Balat Kültür Evi var. Mutlaka ziyaret edin. Balat Kültür Evi’ne bağlı Vodina Cafe’de kahve için, semt kadınlarının ellerinden hazırlanan güzel yemeklerden tadın. Destek olun.

balat5

Balat yalnız kalmasın, unutulmuş köşeye atılmış hissetmesin. Orası bu şehrin sırlarına sahip, tarihi binalarına özen gösterilemsini sağlayalım. Yitip gitmesin. Kötüleşmesin…

Bu şehrin bozulmadan korunması gereken semtlerindi Balat… Ama şu anda içten başlayan bozulmanın nasıl önüne geçilebilir bilinmez! Videolarda anlatılanlar üzücü… Semt yenilenecekse içindeki insanlar mağdur edilmeden yapılabilmeli. Kandırılmadan, rantsal bir yaklaşımla büyük abilere satılmadan!

Hüzün, Balat Hüzün Hikayeleri…

http://www.istanmood.com

Lütfen Paylaşın...

Yorum Yapın